Nerwice


Zaburzenia nerwicowe to szeroka kategoria problemów psychicznych utrudniających lub uniemożliwiających prawidłowe funkcjonowanie.
Główne objawy nerwic opisane w literaturze to:
 – Lęk – rozumiany jako szczególny rodzaj bezprzedmiotowej, wszechogarniającej i trudnej do opanowania emocji. Może towarzyszyć niemal bez przerwy, wtedy ma charakter ciągły, może mieć charakter napadowy często o bardzo dużym nasileniu w postaci napadu paniki. Lęk może być także zlokalizowany i występować w postaci fobii, czyli wystąpieniem intensywnego lęku w określonych okolicznościach lub w kontakcie z określonym przedmiotem.
 – Zaburzenia wegetatywne – mają ścisły związek z naszym funkcjonowaniem na poziomie biologicznym, to m.in. zaburzenia łaknienia (znaczące zmniejszenie lub zwiększenie apetytu), zaburzenia snu (wybudzanie się, trudności z zasypianiem), ból głowy, żołądka lub mięśni, zaburzenia życia seksualnego.
 – Egocentryzm nerwicowy – jest to zachowanie polegające na poruszaniu się w kręgu tylko własnych problemów. Charakteryzuje się narzekaniem oraz przewartościowywaniem swoich dolegliwości.
 – Mechanizm „błędnego koła” – mechanizm sprawiający, iż objawy nasilają się i są nieustannie podtrzymywane. Efekt błędnego koła polega na tym, że lęk napędza objawy wegetatywne, a te wzmacniają z kolei lęk, który nasila się i jeszcze bardziej potęguje objawy fizjologiczne, które podkręcone jeszcze mocniej napędzają i nasilają lęk… i tak w kółko.

Diagnoza nerwicy: Aby móc zdiagnozować nerwicę wymagane jest występowanie wszystkich powyższych objawów, w czasie co najmniej miesiąca.

Charakterystyka wybranych rodzajów zaburzeń nerwicowych:
1. Nerwica natręctw
Inaczej zwana zaburzeniem obsesyjno-kompulsywnym, psychastenią, nerwicą anankastyczną (od gr. ananke – konieczność). Charakteryzuje się obecnością nawracających uporczywych myśli zwanych obsesjami lub czynności przymusowych, czyli kompulsji (mycie rąk, rytuały przy ubieraniu i rozbieraniu). Cechą objawów nerwicy natręctw jest przymus, a im osoba chora silniej oporuje wobec objawów, tym silniej one występują. 
Mechanizm powstawania: Potrzeba wykonania czynności natrętnej najczęściej ma podłoże w natrętnych wątpliwościach lub w wierze w magiczną skuteczność czynności przymusowej. Wątpliwości, czy dana czynność została wykonana właściwie i wiara, że tylko właściwe wykonanie czynności zaowocuje właściwie, kończą się powtórzeniem danej czynności.
Czynności przymusowe mają swój cel, np. chory musi w określony sposób wstać z łóżka, w określonym porządku ubierać się, zapinać guziki, itp. Inaczej bowiem wszystko staje się złe i nieważne. Chory odczuwa silny niepokój, jeśli dany rytuał nie zostanie wykonany w perfekcyjnie w najdrobniejszym szczególe – silny niepokój zmusza do powtórzenia czynności od początku.
Norma i patologia: Rytuały występują w codziennym, zarówno prywatnym jak i społecznym, życiu ludzi zdrowych (np. odpukanie w niemalowane, itp.). Różnica między formami irracjonalnych natręctw mieszczących się w granicach normy, a objawami nerwicowymi polega na intensywności występowania oraz na ty tym, jaki zakres życia obejmują i jak długo trwają. Opisane powyżej objawy będące oznaką nerwicy są natarczywe, niepokojące, zakłócają, utrudniające lub uniemożliwiające normalne funkcjonowanie bez możliwości opanowania czy ukierunkowania ich w inny rodzaj czynności czy zachowania.
2. Nerwica lękowa
3. Nerwica depresyjna
4. Nerwica hipochondryczna
Cechą charakterystyczną jest głębokie przekonanie o złym stanie zdrowia i skupieniu na swoim ciele. Osoby uskarżają się na, zlokalizowane w różnych częściach ciała, uczucie bólu, który nie ma przyczyn związanych z chorobą somatyczną (osoba czuje się chora, natomiast lekarz nie znajduje przyczyn tej choroby w ciele).
5. Nerwica histeryczna
Histeria jest związana z przeniesieniem lęku na sferę somatyczną, jednocześnie jest obecna intensywność objawów oraz teatralność w sposobie ich ujawniania. 

Wyróżnia się takie postacie nerwicy jak:
a) konwersja – zamiana problemów emocjonalnych na somatyczne, np. porażenia i skurcze. Można wyróżnić zakłócenia mowy: jąkanie, zacinanie się, tiki, mutyzm (całkowite zahamowanie funkcji mowy). U ludzi z cechami osobowości histerycznej spotyka się też tendencję do nadmiernej gadatliwości. Potok słów staje się czynnikiem rozładowującym nadmierne napięcie.
b) dysocjacja – załamanie się normalnych zintegrowanych funkcji świadomości, postrzegania siebie oraz zachowania sensorycznego i motorycznego (zdezorientowanie w miejscu i czasie). Towarzyszy temu wybiórczy odbiór rzeczywistości lub zniekształcona wersja wydarzeń.
Mamy do czynienia z pewną niedojrzałością osobowości (zob. histrioniczne zaburzenie osobowości) z powodu braku harmonijnej i stałej hierarchii wartości oraz braku trwale ukształtowanego obrazu „ja”. Osoba układa relacje ze światem na podstawie tego, jak widzą ją inni. Dlatego zabiega o wsparcie, aprobatę, uznanie oraz bycie w centrum zainteresowania.
6. Nerwica narządowa
Czyli wszelkiego rodzaju choroby psychosomatyczne.
7. Nerwica pourazowa
8. Neurastenia

Dwa główne objawy to osłabienie i drażliwość. Osłabienie może mieć charakter stałego uczucia zmęczenia lub zwiększonej męczliwości (zarówno fizycznie i psychicznie). Częstym towarzyszącym objawem są bóle głowy, odczucia obręczy ściskającej głowę, ucisku wewnątrz głowy lub uczucia zamętu w głowie. Zmęczenie skutkuje niemożnością skupienia uwagi, trudnością zapamiętywania, uczuciem rozproszenia, zniechęcenia. 
Drugi objaw (rozdrażnienie), polega na zwiększonej pobudliwości na wszelkie bodźce, które są bolesne i wskutek tego wywołują zbyt silna reakcję.

 
Leczenie nerwic 
Nerwicę możemy rozpoznać za pomocą charakterystycznych symptomów. Dlatego gdy pojawiają się uciążliwe objawy nerwicy, po zweryfikowaniu ich przyczyn, warto podjąć psychoterapię indywidualną lub grupową. W ten sposób pacjent docierając i odkrywając obszary konfliktowe, to co nieuświadomione, często wyparte ze swojej świadomości, zaczął odczuwać ulgę i wyzwolenie z choroby.