Zaburzenia Osobowości

 

Charakterystyka cech zaburzeń osobowości
Zaburzeniom osobowości najczęściej towarzyszą następujące objawy: silnie dezorganizujące postawy lub zachowania, wyrażające się w wielu obszarach życia psychicznego (np. afektywność, kontrola zachowań impulsywnych, style myślenia lub przeżywania, relacje z innymi osobami). Osoby ze spektrum zaburzeń osobowości charakteryzują się silnymi patologicznymi wzorcami zachowań, które utrudniają funkcjonowanie społeczne lub zawodowe oraz uniemożliwiają głębsze relacje z innymi osobami.
Zaburzenia osobowości rozpoczynają się w okresie dzieciństwa lub adolescencji (w skrajnych przypadkach mogą prowadzić do podejmowania prób samobójczych) i utrwalają się w okresie dorosłości. Z racji specyfiki okresu dorastania subiektywne uczucie dyskomfortu związane z zaburzeniami osobowości na ogół pojawiają się w okresie adolescencji.
 
Główne postacie zaburzeń osobowości:
1. Osobowość histrioniczna 
Cechuje się przesadną teatralnością zachowań i wyrażaniem emocji, raczej płytką i chwiejną emocjonalnością, nadmierną koncentracją na atrakcyjności fizycznej i uznaniu.
2. Osobowość obsesyjno – kompulsywna (anankastyczna): 
Cechuje się nadmiernym perfekcjonizmem, przywiązaniem szczególnej wagi do szczegółów, dręczącymi wątpliwościami, a także sztywnością myśli i zachowań, obecnością natarczywych myśli, impulsów.
3. Osobowość unikająca (lękowa)
Cechuje się przeżywaniem nadmiernego lęku, który skutkuje unikającym stylem życia (niechęcią przed wchodzeniem w bliższe związki z innymi, poczuciem niższości, uczuciem napięcia i niepokoju, koncentracją na byciu krytykowanym).
4. Osobowość zależna: 
Cechuje się oddawaniem odpowiedzialności za własne życie innym lub przyzwalaniem aby inne osoby brały odpowiedzialność za nią samą. Towarzyszy temu silna obawa przed opuszczeniem przez osobę bliską, poczucie bezradności, co skutkuje podporządkowaniem własnych potrzeb potrzebom innych osób, od których jest zależna.
5. Osobowość paranoiczna: 
Cechuje się silną wrażliwością na niepowodzenie, nadmiernym doszukiwaniem się odrzucenia ze strony innych, tendencją do długotrwałego przeżywania przykrości oraz zniekształcania codziennych (neutralnych lub przyjaznych) doświadczeń jako wrogich działań wymierzonych przeciw.
6. Osobowość schizoidalna: 
Cechuje się dystansem, chłodem emocjonalnym spowodowanym ograniczoną zdolnością do przeżywania ciepłych i przyjaznych uczuć wobec innych. Osobowość raczej preferuje samotność, cechuje się niewrażliwością wobec obowiązujących norm, raczej nie posiada bliskich przyjaciół, żyje światem fantazji.
7. Osobowość antysocjalna: 
Cechuje się nieliczeniem się i lekceważenie uczuć innych, łamaniem norm społecznych, niezdolnością do tworzenia i utrzymania trwałych związków. Osobowości ta cechuje się niezdolnością do przeżywania poczucia winy, obwinianiem innych oraz bardzo niską tolerancją na frustrację.
8. Osobowość narcystyczna: 
Cechuje się dominującym poczuciem wyższości, wspaniałości, obecnością potrzeby bycia podziwianym, a także brakiem empatii, fantazjami o nieograniczonych możliwościach, błyskotliwości oraz instrumentalnym i aroganckim traktowaniem innych.
9. Osobowość chwiejna emocjonalnie:
– podtyp impulsywny – cechuje się silną niestabilnością emocjonalną, objawiającą się poprze nadmierną drażliwość, skłonność do wybuchów złości lub rozpaczy, podejmowaniem gwałtownych zachowań bez przewidywań ich konsekwencji
– podtyp borderline (z pogranicza) – cechuje się niezrównoważeniem emocjonalnym, niezdolnością do kontrolowania zachowań emocjonalnych, silną skłonnością do działań gwałtownych zwłaszcza w odpowiedzi na krytykę. W relacjach cechuje budowanie intensywnych, ale nietrwałych związków z ludźmi, w przeżywaniu towarzyszy uczucie pustki, trudności z określeniem własnej tożsamości oraz zewnętrznie dobrym przystosowaniem społecznym.
 
Leczenie zaburzeń osobowości
Podstawową i najbardziej skuteczną metodą leczenia większości zaburzeń osobowości jest wglądowa psychoterapia długoterminowa (ze względu na potrzebę rozwinięcia relacji terapeutycznej). Proces leczenia zaburzeń osobowości jest trudny zarówno dla pacjenta jak i dla terapeuty, od którego wymaga się doświadczenia, wglądu we własne problemy oraz stałej superwizji. 
Osobom cierpiącym na zaburzenia osobowości brakuje motywacji do podjęcia psychoterapii, w przeciwieństwie do pacjentów nerwicowych nie widzą problemów (raczej zgłaszają się gdy czynniki zewnętrzne ich do tego skłaniają), a nawet gdy zgłaszają się na terapię (bez odpowiedniej motywacji) rezygnują z trudu ponoszenia psychologicznych kosztów procesu leczenia i przedwcześnie zrywają relację z terapeutą.