Zaburzenia przeżywania żałoby


W literaturze przedmiotu można spotkać się z przekonaniem, że proces żałoby charakteryzuje się pewną psychosomatyczną symptomatologią, zawierającą się w 5 kategoriach
l. objawy somatyczne dotyczące funkcjonowania organów (np. zaburzenia trawienia) lub ogólnego osłabienia. 
2. Podtrzymywanie myślami obecność osoby zmarłej, np. obsesyjne wracanie do sceny śmierci, odczuwanie obecności osoby zmarłej, itp. 
3. Wrogość i wybuchowość, zwłaszcza w stosunku do osób próbujących być pomocnymi; 
4. Poczucie winy, powracanie do scen z życia zmarłej o osoby prowadzi do wyrzucania sobie zaniedbywania zmarłego przed śmiercią lub nawet niezapobieżenia jego śmierci. 
5. Niemożność podejmowania wykonywania dotychczasowych ról społecznych, np. nieumiejętność pełnienia społecznych, rodzinnych czy zawodowych obowiązków. 
 
Fazy żałoby:
1. Pierwszą fazą jest reakcja na wiadomość o śmierci kogoś bliskiego czyli szok, odrętwienie, niedowierzanie. Jest to forma obrony psychicznej, zapory przed lawiną myśli i emocji pozwalająca izolować się od świadomości doznanej straty.
2. Po przyjęciu do wiadomości faktu śmierci osoby bliskiej mogą zacząć pojawiać się tym, że pojawiają się objawy somatyczne (duszność, brak tchu, brak apetytu, ścisk w gardle itp.), oraz emocjonalne (smutek, rozpacz, poczucie winy, pretensja, gniew).
3. Poprzez narastające i nakładające się na siebie objawy oraz pełną świadomość sytuacji rozpoczyna się etap dezorganizacji, której towarzyszą agresja i depresja.
4. Ostatnim etapem żałoby jest reorganizacja, czyli wznowienie aktywności społecznej, rodzinnej – podjęcie naturalnych ról społecznych. 
 
Patologia żałoby
O patologii przeżywanej żałoby można mówić gdy objawy trwają więcej niż rok, 1,5 roku, osoba cierpiąca nie weszły w proces przepracowania żałoby traktując go jako zbyt bolesny lub przerażający. Patologia pojawia się także w przypadku zablokowania przeżywania żalu po stracie danej osoby. Jeśli żałoba trwa dłużej niż 1,5 roku i po tym czasie nie następuje wyraźny widoczny postęp, może to świadczyć o postępującej patologizacji procesu żałoby.
 
Żałoba, a zjawisko depresji reaktywnej 
Żałoba jest zjawiskiem naturalnym przeżywanym po stracie kogoś lub czegoś ważnego. Dlatego żałoba nie jest depresją choć niektóre objawy żałoby (zwłaszcza na etapie dezorganizacji) mogą przypominać depresję. Depresja reaktywna może pojawić się gdy intensywność doświadczanych emocji przekracza granice możliwości adaptacyjnych danego człowieka. Dzieje się tak gdy osoba zmarła ogrywała wyjątkową rolę w życiu danej osoby, miały silną więź, osoba zmarła w jakichś szczególnych okolicznościach, itp. To czy dana postać patologicznej żałoby będzie miała postać depresji zależy od osobowości danego człowieka i związaną z nią siłą psychiczną oraz umiejętności radzenia sobie w życiu.
 
Leczenie
Terapia osób w żałobie najczęściej ma charakter wspierający, tak aby osoba poczuła się na tyle bezpiecznie aby przestała wypierać niechciane emocje. Dlatego psychoterapia z elementami podtrzymującymi i konfrontującymi wspomaga osobę w zmierzeniu się z bólem straty. Natomiast gdy żałoba zaczyna mieć coraz bardziej powikłany charakter, a symptomy wskazują na depresję, zaburzenia lękowe najczęściej w procesie leczenia potrzebne jest połączenie psychoterapii z farmakoterapią.